Hoewel het Centraal Massief tot diep in Zuid-Frankrijk doordringt, wordt het toch bij Midden-Frankrijk gerekend. Dit middengebergte strekt zich uit over drie landschappen: Auvergne met zijn uitgedoofde vulkanen, de kartsvlaktes van de Causses en de beboste heuvels van de Cevennen. Rik Van Gucht trok er doorheen en zet de wandelmogelijkheden op een rijtje.

Wandelen in het Centraal Massief

Uitgebouwd wandelnet
Het Centraal Massief is een middelgebergte. Het wordt in het noorden begrensd door Clermont-Ferrand en Boergondië, in het westen door de Périgord/Dordogne, in het zuiden door de Languedoc en in het oosten door de Rhonevallei.
Alleen enkele steden kennen enige industriële ontwikkeling. Wat wil je trouwens in een gebied vol breuken, kraters, slenken en diepe ravijnen, met een eerder onaangenaam klimaat? Gelukkig bracht het toerisme - o.m. de wandelaar - leven in de brouwerij. Het wandelpadennet is stevig uitgebouwd en de streek leent zich uitstekend voor meerdaagse trektochten. Zo doorkruisen de GR 4 Clermont-Ferrand -Beneden Rhone, de GR 3 Bretagne - Orléans - Boven Loire en de GR 6 Bordeaux - Monaco het Centraal Massief. Door verschillende paden te combineren kan je lussen maken. Daarnaast is er ook een rijk aanbod aan plaatselijke wandelingen.

Verlaten vulkaanlandschap
De Auvergne, het noordelijkste deel van het Centraal Massief, wordt gedornineerd door talrijke uitgedoofde vulkanen. De hoogste vulkaantop is de Puy de Sancy (1885 m), de meest bekende de Puy de Dôme. Vanop de afgeplatte vulkaantoppen zijn de vergezichten indrukwekkend. Overal rondom je steken de talloze cirkelvormige toppen boven het landschap uit Vooral de Puy de Dome is indrukwekkend. Hij is de hoogste vulkaan van de Monts Domes en daarom ook de Olympos van de Kelten. De Puy de Sancy is de hoogste van de Monts Dore.

Zeven departementen
De région Auvergne heeft vier departementen, van noord naar zuid: Allier (03), Puy-de-Dome (63), Cantal (15) en Haute Loire (43). Daarnaast strekt het Centraal Massief zich ook uit over de departementen Aveyron (12) met ondermeer de Causses, Lozère (48) met ondermeer de Cevennen, en Ardèche (07).

Beide ketens maken deel uit van het Parc Naturel Régional des Volcans d'Auvergne.De dorpen liggen er hier half vervallen bij; nu en dan steken burchtruïnes de kop op. Van de oorspronkelijke vulkanische vormen is nauwelijks nog wat herkenbaar, de toppen zijn afgevlakt. Je bevindt je in een schijnbaar eindeloos en verlaten platteland met onherbergzame bergweiden, waar alleen veeteelt de schaarse inwoners enig middel van bestaan oplevert. Bossen brengen afwisseling en verkoeling in de naakte, boomloze bergweiden; hier en daar staat een meertje in de uitgedoofde kraters.

In de Auvergne ontspringen ook de grootste rivieren van Frankrijk. Loire, Allier en Dordogne hebben er hun bronnen op de hoogste vlaktes en stromen door diepe uitgescheurde kloven. Een bijzonder onderdeel van het vulkaanlandschap van de Auvergne is de Cantal met de Monts du Cantal en het Cézallierplateau. Deze streek vertoont een wirwar van onregelmatige rotsformaties, waar rivierbeddingen zich in alle richtingen voortbewegen tussen weideglooiingen, naaldwouden, bergkammen en hoogvlaktes.

De bodem is er zeer vruchtbaar, maar de hoogte belet elke vorm van akkerbouw. Die vruchtbare gronden worden gebruikt als hooien weiland, waar grote runderkuddes grazen. Ze worden geteeld om hun vlees, maar vooral om hun melk, bestemd voor de alombekende Cantalkaas.

Kelten en Romaanse kerken
 Auvergne wordt wel cens de wieg van de romaanse bouwkunst genoemd. Hier werden talrijke kerken opgegraven en zijn er nog heel wat overeind gebleven. Hun strenge geometrische karakter getuigt ervan hoe soberheid en eenvoud tot kunst konden leiden. De talrijke pelgrimstochten naar Compostela zijn daar niet vreemd aan geweest. In sommige steden staan merkwaardige kerken op een heuveltop. Dit is het geval in Le Puy, waar eveneens een Mariabeeld, de Zwarte Madonna, op zo'n top prijkt. Ook bekend zijn daar de luisterrijke kathedraal en de bouwvallige straatjes waar oude vrouwen aan kantklossen doen.

Aan de rand van het bergland van de Rouergue ligt de al sinds Jacobus bestaande etappeplaats van de pelgrimsroute naar Compostela: Conques, vooral bekend om zijn romaanse Saint-Foykerk. De bisschopsstad Saint-Flour is op een basaltplateau loodrecht op het riviertje de Lander ingeplant, naar men zegt bij het graf van Saint-Flour. Ook hier staat op het uiterste punt van een rots een kathedraal. In Saint-Nectaire zou het prachtige kerkgebouw zelfs boven het graf van de belangrijkste geloofsverkondiger uit de Auvergne gebouwd zijn.

De oudst bekende volksstam in het Centraal Massief moeten de Liguriërs zijn geweest, een Keltische stam die zich vooral langs de bovenloop van de Loire (Liger) heeft ontwikkeld. De meeste streeknamen gaan terug op volksstammen uit de Oudheid, bv. de Vellaviërs, die hun naam aan de Monts du Velay hebben gegeven. De naam Auvergne zelf is afkomstig van de Arverni. Die hebben ooit het hele Centraal Massief onder hun gezag gehad. Hun hoofdman, de bekende Vercingetorix, is zelfs in opstand gekomen tegen de Romeinen, maar werd uiteindelijk door Caesar verslagen.

Later kwamen er achtereenvolgens de Vandalen, de West-Goten en de Franken de plak zwaaien. Het Keltisch werd er stelselmatig verdrongen door het Occitaans, dat tot op heden nog hier en daar gesproken wordt.

GR-routes in Auvergne
 In de Auvergne en de Cantal vind je volgende GR-routes:
• Sentier de Saint Jacques. Le Puy en Velay - Figeac (GR 65), waar de randen van de dome d'Aubrac (een dome is een bolle koepel) bijhoren;

De Causses
 Franse woestijnen
 Wellicht nog eenzamer dan de Auvergne en vol melancholie, zijn de hoogvlaktes van de Causses. Die zijn opgebouwd uit kalksteen. Kalk laat water door, zodat de bovengrond droog blijft wat uiterst eigenaardige natuurverschijnselen oplevert. Er ontstonden karstputten, de avens (diepe ravijnen met eindeloos vertakte spleten) die bv. de ravijn van de Jonte hebben gevormd, en allerlei vermeende rotsformaties, zoals die van de Causses Noir. Bekend zijn o.a. de Avens Armand, een wondermooie omvangrijke grot, ontdekt door Louis Armand, of het amfî-theater van Novacelles middenin een keteldal. De Causse Méjean heeft dan weer aan zijn grenzen de extra diep uit-gesneden Tarn en diezelfde Jonte. Die Causse is volledig kaal en lijkt een steen-woestijn: het kan er verschrikkelijk heet zijn, maar ook bar koud, gepaard gaande met zware sneeuwstormen. Ze is de meest verlaten streek van Frankrijk. Toch weiden herders in de zomer op de hoogstgelegen delen een beperkt aantal schapen, beperkt om steppevorming te voorkomen. Van hun melk komt de bekende Roquefortkaas.

Alleen op de wereld
Op een van onze tochten op de Causses passeerden we de Avens Armand. Na een onvergetelijk bezoek aan de grot gingen we weer op pad. Ik hield even hait om het kale, vreemde en weidse land in mij op te nemen. Het was middag en dus snikheet en ik stelde me voor hoe de wereld er hier zou uitzien bij het krieken van de dag of het vallen van de avond, of nog, 's nachts bij voile maan. Daardoor verloor ik mijn metgezellen uit het oog. Ook de GR-tekens bleken nergens houvast te bieden. Het is een naar gevoel, alleen op de wereld te zijn. En bovendien een machteloos gevoel, zonder wit-rood. Maar uiteindelijke doken mijn gezellen weer op.

GR-routes in de Causses
 De bekendste GR's zijn:
• Tour du Larzac (GR 71 C, D / PR)
• Les Grands Causses du Rouergue (GR 62 / 62 A-B / 620)
• Causses - Aubrac - Rouergue (GR 6)
• Causses Noire (GR 62)
• Causse Noire Dargilan (GR 62 A)
• Rodez - Villefranche en Rouergue (GR 62 B)
• Cloches et Horizons en Rouergues (GR 620)
• Tour de l'Aveyron (GR 36)

De Cevennen
 Harde bodem
 Anders dan Auvergne en de Causses zijn de Cevennen bijzonder rijk aan afwisse-ling. De boomrijke bergruggen van de Cevennen omsluiten de kalkplateaus van de Causses sikkelvormig. De gesteenten bestaan hier niet uit het doordringbare kalk, maar uit harde gra-niet en leisteen, waardoor waterlopen niet wegspoelen in de ondergrond. De bodem is dan ook veel dichter begroeid.

Ook is het klimaat milder dan in de Causses, met bebossing als gevolg. De tamme kastanje en de moerbeiboom komen overwegend voor. Vroeger bracht de zijderups op de moer-beibomen zijde voort en bracht ze de streek werk en enige welvaart. Nu worden zijderupsen op andere manieren gekweekt, waardoor de zijdeindustrie ter plaate is weggekwijnd.

Nationaal Park
 Een groot deel van de Cevennen behoren tot het Parc National des Cévennes. Dat omvat nog een gedeelte van de Causse Méjean, verder ook de Lozère en de Aigoual. Die laatste vormt het hoogste deel van de zuidelijke Cevennen. Hier werden de beuken door naaldbomen vervangen, maar er zijn ook heel wat heidevelden en de streek biedt schitterende vergezichten. Op zeer heldere dagen tot de Mont Blanc ! Ondanks het mildere klimaat en afwisseling in de natuur is de bewoning in de Cevennen schaars. Alleen in de dalen is er noemenswaardige bewoning, vooral in het Allierdal. De afwisseling in begroeiing heeft een rijke kleurschakering tot gevolg. Bovendien is er nog het geel van eindeloze bremvelden.

Daarnaast kan tot einde mei sneeuw de bergtoppen bedekken. Neem hierbij de smalle en diepe rivieren en de afwisseling is compleet. De ravijnen van de Tarn en de Allier zijn de meest bezochte. De Tarn ontspringt op de Mont Lozère en passeert het bekende Florac; vanaf hier bruist ze door een smalle slenk en scheidt de Causse de Sauveterre van de Causse Méjean. Samen met Méjean Noir vormen ze de Grands Causses, alle bestaande uit dorre grasvelden afgebakend door diepe kloven.

Honden
Op onze tocht door de Lozère, van Cubière naar Le Page, zagen we hoe een zestal honden een auto achternaholden en vervaarlijk tekeer gingen tegen het voertuig. Na hun opgave vreesden we een regelrechte aanval op onszelf, maar ze dropen samen minzaam af naar huis. We haalden opgelucht adem, want het was nog in het predazzer tijdperk.

GR-routes in de Cevennen
 • Vallées Cévenoles (GRP®), met vijf lussen tussen Alès en l'Aigoual;
• Gorges de l'Ardèche - la Margeride (GR 4/GRP®), met de steden Alès, Florac en Saint-Flour;
• De la Rhone aux Cevennen, gedeeltelijk in de Cevennen, tussen Avignon en l'Aigoual (GRP®);
• Tour en Pays Cévenol (GR 67), lus op oude schapenwegen;
• Tour des Monts d'Aubrac (GRP®), bekend om zijn bloemenpracht;
• Tour du Mont Lozère (GR 68, 6, 60), fascinerend door de grotten van Aven Armand en het labyrint van Nîsmes le Vieux;
• Tour du Mont Aigoual (GR 66, 6, 62), langs de bekende stadjes Meyrueis, l'Espérou en Valleraugue;
• Sentier de Jacques, Le Puy en Velay-Figeac (GR 65), tussen Loire en Lot met de doortocht langs de Aubrac;
• Du Pilat aux Cevennen (GR 7, 72), eveneens met Lozère en l'Aigoual;

Sneeuw en blaren
Het kan flink winteren in de Cevennen. Toen we in mei in La Bastide Puylaurent aankwamen, lagen dalen en heuvels onder een pak sneeuw. Bovendien was het ijzig koud en waaide er een nietsontziende Mistralwind. Na een telefoontje bleek daarenboven geen enkele van de voorziene overnachtingsmogelijkheden vrij.

Na lang overleg stelde iemand van ons voor de tocht in omgekeerde richting te lopen, zodat de aankomsten telkens op een andere dag plaatsvonden. En het lukte: alle gîtes waren vrij !

Gelukkig ook was de winter van korte duur, maar voor mezelf bleef het een pechtocht. Nooit had ik blaren, nu wel! Liften bracht, na lang wachten, de oplossing.

De chauffeur, die blijkbaar een pastis te veel op had, wilde me meteen naar een kliniek brengen. Ik kon hem ervan overtuigen mij naar de gîte van Les Vans te brengen. 's Anderdaags bleek het onmogelijk mijn tocht verder te zetten. Mijn gezellen trokken zonder mij verder, terwijl ik me ter plaatse verzorgde.

De dag daarop nam ik de bus naar Alès en vandaar spoorde ik naar La Bastide-Puylaurent, waar ik logies vond bij de paters van de abdij van "Notre-Dame de Neiges". Het eten was er karig, het slapen in een cel heerlijk. En wat meer is, ik was verlost van mijn pijnlijke voeten. Rik Van Gucht

De Gite L'Etoile tussen Lozere, Ardeche en Cevennes in Zuid Frankrijk

Voorheen was L'Etoile een toeristisch Hotel met een prachtig park eromheen langs de rand van de rivier Allier gelegen in La Bastide-Puylaurent tussen de Lozère, de Ardèche en de Cevennen in de bergen van Zuid Frankrijk. Kruising van de GR70 Stevenson route, GR7, GR72, Le Cévenol, GR700 Regordane Weg (St Gilles), Roujanel Rondeweg, Margeride Rondeweg, Allier Wandeltocht, Montagne Ardéchoise Rondeweg en veel kleine luswandelwegen.